พอตเค บุหรี่ไฟฟ้าที่ไม่ใช่แค่บุหรี่ไฟฟ้า

ยาสลบที่ใช้ในห้องผ่าตัดถูกตรวจพบเป็นส่วนผสมในน้ำยาพอตที่ขายกันอยู่ในไทย ยาตัวนั้นออกแบบมา ให้ใช้ตอนที่มีวิสัญญีแพทย์และเครื่องช่วยหายใจอยู่ข้างเตียง ไม่ใช่ตอนที่คนคนหนึ่งสูบเข้าไปเองในผับ

ปัญหาของพอตเคไม่ได้อยู่ที่สารตัวใดตัวหนึ่ง แต่อยู่ที่คนสูบไม่รู้ว่ากำลังสูบอะไรและปริมาณเท่าไร และสูตรก็เปลี่ยนไปเรื่อยตามผู้ผลิตแต่ละราย

พอตเคคืออะไร

พอตเคคือบุหรี่ไฟฟ้าที่มีการลักลอบผสมสารเสพติดลงในน้ำยา ภายนอกเหมือนพอตทั่วไปทุกอย่าง ทั้งรูปทรง กลิ่น และวิธีใช้ ต่างกันที่สิ่งที่อยู่ข้างใน

ชื่อ “เค” มาจากเคตามีน ซึ่งเป็นสารที่พบบ่อยที่สุด แต่ในทางปฏิบัติคำนี้ถูกใช้เรียกพอตที่ผสม สารอะไรก็ได้ คนที่ซื้อจึงมักไม่รู้ว่าตัวเองกำลังสูบอะไรอยู่ และนั่นคือความเสี่ยงหลัก

ข้างในมีอะไรบ้าง

สารที่หน่วยงานรัฐตรวจพบในน้ำยาพอตมีหลายชนิด และไม่ได้มีแค่เคตามีน

เคตามีน ยาเสพติดให้โทษ ออกฤทธิ์หลอนประสาท
เมทแอมเฟตามีน (ยาบ้า) ออกฤทธิ์กระตุ้นประสาท
DMT สารหลอนประสาทที่สกัดจากรากไม้
เอโทมิเดต ยาสลบชนิดออกฤทธิ์สั้นที่ใช้ในทางการแพทย์

เคตามีนและเมทแอมเฟตามีนจัดเป็นยาเสพติดให้โทษประเภทที่ 1 และ 2 ส่วนเอโทมิเดตนั้น ประเทศไทยยกระดับจากยาควบคุมขึ้นเป็นวัตถุออกฤทธิ์ประเภท 2 เพื่อให้เอาผิดผู้นำเข้า จำหน่าย และครอบครองได้เข้มขึ้น

ปัญหาคือไม่มีทางรู้จากภายนอกว่าพอตหนึ่งอันมีอะไรผสมอยู่บ้างและเข้มข้นแค่ไหน ไม่มีฉลาก ไม่มีมาตรฐาน และสูตรเปลี่ยนไปตามผู้ผลิตแต่ละราย

ทำไมถึงอันตรายกว่าที่คิด

อันตรายไม่ได้อยู่ที่ตัวสารอย่างเดียว แต่อยู่ที่การไม่รู้ว่ากำลังใช้อะไรและปริมาณเท่าไร

เคตามีนส่งผลต่อการทำงานของสมองในส่วนที่ควบคุมอารมณ์ ความจำ และการตัดสินใจ ทำให้เกิด ประสาทหลอน การรับรู้ผิดปกติ และควบคุมพฤติกรรมไม่ได้

เอโทมิเดตอันตรายในลักษณะที่ต่างออกไป เพราะเป็นยาสลบที่ออกแบบมาให้แพทย์ใช้ในห้องผ่าตัด โดยมีเครื่องช่วยหายใจพร้อม เมื่อถูกสูบเข้าไปเองผลที่รายงานไว้คือกล้ามเนื้ออ่อนแรงชั่วคราว กล้ามเนื้อกระตุกโดยควบคุมไม่ได้ ประสาทหลอนและสับสน ความวิตกกังวลและก้าวร้าวรุนแรง การกดการทำงานของต่อมหมวกไตซึ่งทำให้เสี่ยงต่อภาวะช็อก และการกดการหายใจซึ่งอาจถึงขั้น หยุดหายใจและเสียชีวิต

อาการเดินเซและไม่รับรู้สิ่งรอบตัวเป็นที่มาของชื่อเรียกในข่าวว่า “บุหรี่ไฟฟ้าซอมบี้”

การใช้สารหลายชนิดพร้อมกัน โดยเฉพาะร่วมกับแอลกอฮอล์ เพิ่มความเสี่ยงขึ้นอีก

สังเกตอย่างไรว่าไม่ใช่พอตธรรมดา

ตอบตรง ๆ ก่อนว่าดูจากตัวอุปกรณ์อย่างเดียวแทบแยกไม่ออก นั่นคือจุดประสงค์ของมัน สิ่งที่พอสังเกตได้คือพฤติกรรมและบริบทรอบตัว

ราคา พอตทั่วไปกับพอตเคราคาต่างกันมาก ราคาส่งของพอตเคอยู่ที่ 1,300 ถึง 1,800 บาท และขายปลีกตั้งแต่ 2,500 บาทขึ้นไป ถ้าเจอพอตที่ราคาสูงผิดปกติ นั่นเป็นสัญญาณ
ช่องทางที่ได้มา ไม่ได้ซื้อจากร้าน แต่มาจากกลุ่มออนไลน์ที่ปิดหรือเข้ารหัส หรือได้จาก สถานบันเทิง
อาการหลังใช้ เดินเซ พูดไม่รู้เรื่อง เหม่อลอย ไม่ตอบสนอง ซึ่งไม่ใช่อาการของนิโคติน
ความหวงผิดปกติ ไม่ยอมให้จับ ไม่ยอมให้เห็น เก็บแยกจากของใช้อื่น

การจับได้ว่าใช่หรือไม่ใช่ไม่ใช่เรื่องที่ครอบครัวต้องพิสูจน์ให้ได้ด้วยตัวเอง ถ้าพฤติกรรมเปลี่ยนไป ในลักษณะนี้ ประเด็นที่ต้องจัดการคือการเปลี่ยนแปลงนั้น ไม่ใช่การหาหลักฐาน

ถ้าคนในบ้านใช้อยู่ ควรทำอะไร

อย่างแรก ถ้ามีอาการทางกายให้ถือเป็นเหตุฉุกเฉิน หายใจช้าหรือหายใจลำบาก เรียกไม่รู้สึกตัว ชัก หรือกล้ามเนื้อกระตุกรุนแรง ให้โทร 1669 ทันที ไม่ต้องรอดูอาการ เพราะการกดการหายใจ จากเอโทมิเดตเกิดได้เร็ว

อย่างที่สอง อย่าเริ่มด้วยการเผชิญหน้าตอนเขากำลังเมา ไม่มีบทสนทนาไหนได้ผลกับคนที่ สมองส่วนตัดสินใจกำลังไม่ทำงาน รอให้สร่างก่อน

อย่างที่สาม เริ่มจากการประเมิน ไม่ใช่เริ่มจากการตัดสินใจว่าจะส่งไปที่ไหน สิ่งที่ต้องรู้คือใช้มา นานแค่ไหน ใช้บ่อยแค่ไหน ใช้ร่วมกับอะไรอีก และใช้ไปเพื่ออะไร ที่เดอะ วอร์ม รีแฮบ ทุกราย เริ่มจากการประเมินทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสภาพแวดล้อมก่อนวางแผน

หลายกรณีไม่จำเป็นต้องมาอยู่ประจำ โปรแกรมผู้ป่วยนอก ซึ่งอยู่ที่อย่างน้อย 10 ถึง 12 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ เหมาะกับคนที่ยังเรียนหรือทำงานได้และมี ครอบครัวสนับสนุน ส่วนกรณีที่ใช้ร่วมกับสารอื่น มีปัญหาสุขภาพจิตร่วม หรือที่บ้านควบคุม สภาพแวดล้อมไม่ได้ การถอนพิษภายใต้การดูแลของแพทย์ และการดูแลแบบอยู่ประจำจะเหมาะกว่า

อย่างที่สี่ ครอบครัวเข้าร่วมด้วย โปรแกรมครอบครัวบำบัด มีการให้คำปรึกษาอย่างน้อย 2 ครั้ง ครอบคลุมเรื่องขอบเขตที่เหมาะสมและสัญญาณของ การกลับไปใช้ซ้ำ ซึ่งเป็นสองเรื่องที่ครอบครัวมักจัดการผิดโดยไม่ได้ตั้งใจ

บริการบำบัดยาเสพติดในเชียงใหม่ ของเราดูแลทั้งเคตามีน และเมทแอมเฟตามีน ซึ่งเป็นสารสองตัวที่พบบ่อยที่สุดในพอตเค

คำถามที่พบบ่อย

แยกพอตธรรมดากับพอตเคด้วยตาเปล่าได้ไหม แทบไม่ได้ ตัวอุปกรณ์เหมือนกัน สิ่งที่สังเกตได้คือบริบทรอบตัว ได้แก่ ราคาที่สูงผิดปกติ ช่องทางที่ได้มาซึ่งมักเป็นกลุ่มออนไลน์ปิดหรือสถานบันเทิง และอาการหลังใช้ที่เป็นการเดินเซ สับสน เหม่อลอย ซึ่งไม่ใช่อาการของนิโคติน

ใช้พอตเคแล้วติดไหม เคตามีนและเมทแอมเฟตามีนทำให้เกิดภาวะพึ่งพาได้ทั้งคู่ และเนื่องจากผู้ใช้ไม่รู้ว่าในพอตมีอะไร และเข้มข้นเท่าไร จึงไม่สามารถควบคุมปริมาณที่ได้รับได้เลย ซึ่งเป็นเงื่อนไขที่ทำให้ภาวะพึ่งพา ก่อตัวเร็วกว่าการใช้สารที่รู้ปริมาณ

ถ้าเขาไม่ยอมมาบำบัด ทำอย่างไร เริ่มจากปรึกษาทีมคลินิกก่อนโดยที่เจ้าตัวยังไม่ต้องมา ครอบครัวสามารถเข้ารับคำปรึกษาเพื่อ วางแนวทางการพูดคุยและกำหนดขอบเขตในบ้านได้ก่อน การบังคับมักได้ผลระยะสั้นและทำให้ ความสัมพันธ์เสียหายในระยะยาว

ควรแจ้งตำรวจไหม เป็นคำถามทางกฎหมาย ไม่ใช่คำถามทางการแพทย์ และคำตอบขึ้นกับสถานการณ์เฉพาะราย ควรปรึกษาทนายความ บทความนี้ให้ข้อมูลด้านสุขภาพเท่านั้น

หากไม่แน่ใจว่าสิ่งที่เห็นอยู่คืออะไร ปรึกษาทีมงานของเราได้อย่างเป็นความลับ โดยยังไม่ต้องพาใครมา และยังไม่ต้องตัดสินใจอะไร