ซองคอลลาเจนที่ไม่ใช่คอลลาเจน: สิ่งที่ควรรู้

ซองคอลลาเจนซองหนึ่งราคาหลักพันบาท นั่นไม่ใช่ราคาของอาหารเสริม

เมื่อปี 2566 สบยช. ตรวจพบว่ามีการนำยาเสพติดผสมมาบรรจุในซองคอลลาเจนและซองกาแฟ ขายผ่าน สื่อสังคมออนไลน์ สิ่งที่ทำให้รูปแบบนี้ต่างจากยาเสพติดทั่วไปคือ คนที่ได้รับไม่จำเป็นต้องเป็นคน ที่เลือกจะใช้

เรื่องนี้มาจากไหน

เมื่อวันที่ 26 เมษายน 2566 สถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี หรือ สบยช. ออกคำเตือนว่าตรวจพบส่วนผสมที่เป็นยาเสพติดบรรจุอยู่ในซองคอลลาเจนและซองกาแฟ ที่ขายผ่านสื่อสังคมออนไลน์ โดยมี นพ. มานัส โพธาภรณ์ รองอธิบดีกรมการแพทย์ และ นพ. สรายุทธ์ บุญชัยพานิชวัฒนา ผู้อำนวยการ สบยช. เป็นผู้ให้ข้อมูล

เหตุผลที่ผู้ค้าเลือกซองอาหารเสริมนั้นตรงไปตรงมา คือเพื่อเลี่ยงการตรวจค้น ซองคอลลาเจน ในกระเป๋าไม่ทำให้ใครสงสัย ส่วนคำว่า “คอลลาเจน” เองก็ถูกใช้เป็นชื่อเรียกแทนตัวยาในการซื้อขาย

คำเตือนนี้ลงวันที่ปี 2566 บทความนี้ไม่ได้บอกว่าปัจจุบันยังพบมากน้อยแค่ไหน เพราะไม่มี ข้อมูลปัจจุบันที่อ้างอิงได้ สิ่งที่ยังใช้ได้คือรูปแบบการพรางตัว ซึ่งไม่ได้หายไปไหน

ข้างในซองมีอะไร

สารที่ สบยช. ระบุว่าตรวจพบมีห้าอย่าง ผสมกันในซองเดียว

ยาอี ออกฤทธิ์กระตุ้นประสาท
ยาไอซ์ ออกฤทธิ์กระตุ้นประสาท
ยาเค ออกฤทธิ์หลอนประสาท
ยานอนหลับ
คาเฟอีน

สังเกตว่าเป็นการผสมสารกระตุ้นสองตัวเข้ากับสารกดประสาท ซึ่งเป็นการรวมที่ร่างกายต้องรับมือ กับคำสั่งสองทางพร้อมกัน

ทำไมสูตรผสมแบบนี้ถึงอันตรายเป็นพิเศษ

ความเสี่ยงไม่ได้มาจากสารตัวใดตัวหนึ่ง แต่มาจากการที่ร่างกายได้รับคำสั่งสวนทางกันพร้อมกัน

ยาอีกับยาไอซ์เป็นสารกระตุ้นประสาท ทำให้หัวใจเต้นเร็วขึ้น ความดันสูงขึ้น และร่างกายตื่นตัว ส่วนยานอนหลับทำงานตรงข้าม คือกดระบบประสาทและกดการหายใจ ส่วนคาเฟอีนซ้ำเข้าไปในทาง กระตุ้นอีกชั้น

การรวมสารกระตุ้นเข้ากับสารกดในซองเดียวสร้างปัญหาสองอย่าง อย่างแรกคือหัวใจต้องทำงานหนัก ในขณะที่การหายใจถูกกด อย่างที่สองคือผู้ใช้รู้สึกว่าตัวเองยังไหวเพราะสารกระตุ้นบังอาการง่วง ที่ปกติจะเป็นสัญญาณเตือนว่าได้รับมากเกินไป

อาการที่ สบยช. ระบุไว้เมื่อเสพหลายชนิดรวมกันในปริมาณมาก หรือเสพร่วมกับแอลกอฮอล์ คืออาการ ทางจิตประสาท หูแว่ว หวาดระแวง พฤติกรรมรุนแรงก้าวร้าว ไปจนถึงภาวะหัวใจวายและการกดการหายใจ ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต

และเนื่องจากไม่มีฉลาก ไม่มีมาตรฐาน สูตรต่างกันไปในแต่ละล็อต คนที่เคยใช้ซองหนึ่งแล้วไม่มีอะไร เกิดขึ้น ไม่ได้รู้อะไรเลยเกี่ยวกับซองถัดไป

คนที่ไม่ได้เลือกก็ได้รับได้

นี่คือจุดที่รูปแบบนี้ต่างจากยาเสพติดชนิดอื่นชัดที่สุด และเป็นเหตุผลที่ควรรู้ไว้แม้ในบ้านที่ไม่มีใคร ใช้สารเสพติด

ซองคอลลาเจนไม่ได้ถูกเก็บซ่อนแบบยาเสพติด มันวางอยู่ในกระเป๋า ในลิ้นชัก หรือในตู้เย็นรวมกับ ของกินอื่น ใครก็ตามที่หยิบมาชงเพราะคิดว่าเป็นอาหารเสริม ก็ได้รับสารเข้าไปโดยไม่รู้ตัว

กลุ่มที่ควรระวังเป็นพิเศษคือเด็กในบ้าน ผู้สูงอายุ และคนที่กินยาประจำอยู่แล้ว เพราะสารกระตุ้น ตีกับยาหัวใจและยาความดันได้

ถ้าเจอซองที่ไม่แน่ใจ สิ่งที่ควรทำคือแยกออกจากของกินอื่นทันที ไม่ใช่ทิ้งทันที เพราะถ้ามีคนใน บ้านมีอาการขึ้นมา ซองนั้นคือข้อมูลชิ้นเดียวที่แพทย์จะมี

สังเกตอย่างไร

สบยช. ระบุจุดสังเกตไว้สองอย่าง และทั้งสองอย่างเป็นเรื่องของตัวซอง ไม่ใช่ตัวผง

ราคา ซองที่เป็นยาเสพติดขายกันในหลักพันบาทต่อซอง ซึ่งไม่ใช่ราคาของอาหารเสริมทั่วไป ถ้ามีซองอาหารเสริมที่ราคาสูงผิดปกติ นั่นคือสัญญาณแรก

ร่องรอยที่ซอง อาจมีร่องรอยการตัดแล้วซีลใหม่ เพราะซองเดิมถูกเปิดออกเพื่อเปลี่ยนของข้างใน ลองดูแนวซีลว่าเรียบสม่ำเสมอเหมือนซองที่ยังไม่เคยเปิดหรือไม่

สิ่งที่ดูไม่ได้คือตัวผง ผงยาเสพติดที่บดแล้วหน้าตาไม่ต่างจากผงอาหารเสริม การชิมหรือดม เพื่อทดสอบเป็นสิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาด

ถ้าเจอในบ้าน ควรทำอะไร

ถ้ามีอาการทางกายตอนนี้ ให้ถือเป็นเหตุฉุกเฉิน ใจสั่นรุนแรง เจ็บหน้าอก หายใจช้าหรือ หายใจลำบาก ชัก สับสนอย่างหนัก หรือเรียกไม่รู้สึกตัว ให้โทร 1669 ทันที และบอกเจ้าหน้าที่ว่า ไม่ทราบว่าเป็นสารอะไร เพราะข้อมูลนั้นเปลี่ยนแนวทางการรักษา

อย่าทิ้งซอง ถ้าต้องไปโรงพยาบาล เอาซองไปด้วย เป็นข้อมูลเดียวที่แพทย์มี

อย่าเผชิญหน้าตอนที่เขากำลังเมา และอย่าเริ่มด้วยการค้นห้อง การค้นเจอของทำให้ได้ของ แต่มักทำให้เสียบทสนทนาที่จำเป็นต้องเกิดขึ้นทีหลัง

เริ่มจากการประเมิน ว่าใช้มานานแค่ไหน บ่อยแค่ไหน ใช้ร่วมกับอะไร และใช้ไปเพื่ออะไร ที่เดอะ วอร์ม รีแฮบ ทุกรายเริ่มจากการประเมินทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสภาพแวดล้อม ก่อนวางแผน บริการบำบัดยาเสพติด ของเราดูแลทั้ง MDMA เมทแอมเฟตามีน และเคตามีน ซึ่งเป็นสารที่พบในซองเหล่านี้

ครอบครัวเข้าร่วมด้วย โปรแกรมครอบครัวบำบัด มีการให้คำปรึกษา อย่างน้อย 2 ครั้ง ครอบคลุมเรื่องขอบเขตที่เหมาะสมและสัญญาณของการกลับไปใช้ซ้ำ

ถ้ามีการใช้สุราหรือสารอื่นร่วมด้วย การถอนพิษภายใต้การดูแลของแพทย์ อาจจำเป็นก่อนเริ่มการบำบัดทางจิตใจ

คำถามที่พบบ่อย

ซองคอลลาเจนทุกซองอันตรายไหม ไม่ใช่ คอลลาเจนเป็นอาหารเสริมทั่วไปที่ขายถูกกฎหมาย เรื่องนี้เป็นการที่ผู้ค้าใช้ซองอาหารเสริม เป็นภาชนะพรางตัว จุดสังเกตอยู่ที่ราคาที่สูงผิดปกติและร่องรอยการซีลซองใหม่ ไม่ใช่ที่ตัวสินค้า

ถ้าไม่แน่ใจ ทดสอบเองได้ไหม ไม่ควรอย่างยิ่ง การชิม ดม หรือละลายดูไม่ได้ให้คำตอบและอาจทำให้ได้รับสารเข้าไปโดยไม่ตั้งใจ ถ้ามีเหตุต้องรู้จริงเป็นเรื่องของหน่วยงานที่มีเครื่องมือตรวจ

กินไปแล้วโดยไม่รู้ ต้องทำอย่างไร ถ้ามีอาการทางกายให้โทร 1669 และนำซองไปด้วย ถ้าไม่มีอาการ ให้เฝ้าสังเกตและอย่าอยู่คนเดียว ในช่วงหลายชั่วโมงถัดไป เพราะฤทธิ์ของยานอนหลับที่ผสมอยู่อาจมาช้ากว่าตัวกระตุ้น

เรื่องนี้ยังเกิดอยู่ไหมในปัจจุบัน คำเตือนที่อ้างถึงในบทความนี้ออกเมื่อปี 2566 เราไม่มีข้อมูลที่ยืนยันได้ว่าปัจจุบันพบมากน้อยแค่ไหน สิ่งที่ยังใช้ได้คือรูปแบบการพรางตัวในบรรจุภัณฑ์สินค้าทั่วไป ซึ่งพบในรูปแบบอื่นด้วย

หากเจอสิ่งที่ไม่แน่ใจแล้วไม่รู้จะเริ่มตรงไหน ปรึกษาทีมงานของเราได้อย่างเป็นความลับ โดยยังไม่ต้องพาใครมา